Thích Thái Hòa

Hôm nay nhằm ngày 7/10/ Tân Mão ( tức là ngày 2/11/2011) tại Trượng thất của gia đình bác sĩ Minh, tôi xin chia sẻ pháp thoại đến với đại chúng : Trị liệu và chuyển hóa cơn giận.

Cơn giận của mỗi chúng ta từ đâu mà tới? Có khi nào đại chúng hiểu chưa, và trong chúng ta ít ra cũng có vài lần cơn giận nổi lên. Có phải không?

Cơn giận đến với chúng ta từ tâm bất như ý. Ta nhìn một cái gì đó, một đối tượng nào đó, một ai đó mà không bằng lòng, thì cơn giận trong tâm ta sẽ xuất hiện.

Ta ngửi một mùi vị, một hương thơm, mà hương thơm đó, không phù hợp với tâm ý của ta, thì cơn giận trong ta nổi dậy.

Ta ăn một thức ăn, mà thức ăn đó không vừa ý ta, thì cơn giận trong ta nổi dậy.

Khi ta tiếp xúc với các xúc trần, nóng lạnh, trơn nhám, mà không vừa ý, thì cơn giận trong ta nổi lên.

Khi ta nghĩ một điều gì đó đã qua, mà không vừa ý, thì cơn giận trong ta nổi lên.

Hay ta đang nghĩ một điều gì đó, mà không phù hợp với tâm ý của ta, thì cơn giận trong ta nổi lên.

Hay ta nghĩ về một tương lai, mà tương lai đó, không đáp ứng nhu cầu của ta, thì cơn giận trong ta nổi lên.

Mỗi khi cơn giận trong ta nổi dậy, ta không còn hạnh phúc và an lạc nữa.

Thường thường cơn giận đến với chúng ta, từ nơi người thân của chúng ta hơn là những người xa lạ . Con cái giận cha mẹ, vợ giận chồng, chồng giận vợ, bạn bè giận nhau v.v… lúc đó lý trí của ta bị lu mờ, khiến cho lời nói và hành xử của ta thuộc về bản năng.

Do đó, lời nói không còn dễ thương, và hành xử không còn tao nhã, cao thượng. Vì vậy, đức Phật dạy cho chúng ta phương pháp nhiếp phục cơn giận ở nơi tâm ta. Nhờ nhiếp phục cơn giận và tâm ta yên lắng, ta sẽ làm chủ được ta, ta không đánh mất ta giữa cuộc sống này.

Nếu ta mơ ước bất cứ cái gì cũng đều thỏa mãn, thì điều đó không bao giờ xảy ra. Mình nói điều gì mà mọi người cũng đều làm theo mình một trăm phần trăm, điều ấy cũng không bao giờ xảy ra.

Xin đại chúng đưa bàn tay mình lên và hãy nhìn sâu vào bàn tay của mình, bàn tay của mình có làm cho mình như ý không, trong bàn tay không có ngón nào giống ngón nào cả phải không?

Nhìn từ bàn tay, mình sẽ thấy trong cuộc đời sẽ không có chuyện như ý đến với mình, mà phần nhiều đến với mình toàn những chuyện bất như ý.

Mình nghĩ như vậy, thì tâm sân hận của mình sẽ lắng xuống và tâm bao dung độ lượng của mình sẽ trỗi lên.

Giả sử bàn tay mà năm ngón đều bằng nhau, thì sẽ là bàn tay dị thường.

Nên, bàn tay không dị thường là bàn tay trong đó không có ngón nào giống ngón nào cả.

Mình hiểu như vậy, nên mình chấp nhận cuộc đời có nhiều thành phần, nhiều hòan cảnh, nhiều điều kiện sai khác nhau v.v… Chấp nhận được sự khác biệt nhau để sống là một sự chấp nhận thông minh và chỉ có những người thông minh mới có khả năng chấp nhận nầy.

Do đó, người ta đến với mình, dù là hình thức này hay hình thức khác, mình đều nhiếp phục được cơn sân hận của mình. Và chỉ khi nào mình có trí tuệ, mới nhiếp phục được cơn sân hận. Nếu không có trí tuệ, thì ta rất dễ bực bội, và sân hận khi thấy người khác không giống mình.

Cơn giận sẽ làm mất hạnh phúc và rút ngắn tuổi thọ của chúng ta, làm cho chúng ta sẽ bệnh họan và khổ đau.

Sau đây là năm phương pháp để chuyển hóa cơn sân hận:

1- 1- Khi một người có lời nói không dễ thương, nhưng hành động lại dễ thương, thì ta hãy nhìn vào hành động dễ thương của người ấy, mà không chú tâm vào lời nói không dễ thương của người ấy, thì cơn giận trong ta từ từ lắng xuống.

2- Khi một người có hành động dễ thương, nhưng lời nói lại không dễ thương, thì chúng ta hãy nhìn vào hành động dễ thương của người ấy, mà không chú tâm vào lời nói không dễ thương của người ấy, thì cơn giận trong ta sẽ được nhiếp phục.

3- Khi tiếp ta xúc với một người, mà lời nói không dễ thương, hành động không dễ thương, nhưng tâm hồn của họ có chút ít dễ thương, thì ta hãy nhìn vào tâm hồn có chút ít dễ thương của họ, lúc đó cơn giận trong ta sẽ được nhiếp phục.

4- Khi tiếp xúc với một người mà lời nói không dễ thương, hành động không dễ thương, tâm hồn không dễ thương, thì Phật dạy chúng ta nên khởi tâm từ bi đối với người đó. Ta hãy nghĩ, nếu một người mà lời nói, hành động và tâm hồn không có chút gì dễ thương hết, thì đời sống của họ sẽ rơi vào đời sống khổ đau hoàn tòan, và họ đang đi vào chỗ tối tăm. Khi thấy một người nghèo nàn phước đức và sắp rơi vào chỗ tối tăm, thì mình ghét họ làm gì nữa, mình nên thương họ. Nhờ vậy, tâm sân hận của mình được lắng xuống.

5- Đối với người vừa có lời nói dễ thương, vừa có hành động dễ thương, lại có cả tâm hồn dễ thương.

Trong trường hợp này, mình không cần phải nhiếp phục cơn sân hận. Nhưng có một lý do để làm tâm mình bất an. Đó là tâm ganh tỵ nơi mình. Trước người đó, mình nên khởi tâm tùy hỷ và kính trọng, mà không nên khởi tâm ganh tỵ.

Hay trước một người vừa có lời nói dễ thương, vừa có hành động dễ thương, lại có cả tâm hồn dễ thương, mình lại sanh tâm mặc cảm, tủi hờn, làm cho mình không dám gần gũi, thân cận họ. Chính tâm mặc cảm như vậy cũng làm cho mình khổ đau.

Khi những hạt giống mặc cảm, tủi hờn trỗi dậy, mình hãy nhiếp phục bằng cách nghĩ :

May quá, trên cuộc đời này có những người thật dễ thương như vậy, để ta có cơ hội nương tựa, học hỏi, gần gũi. Do đó, tâm xấu nơi mình được lắng xuống.

Trên đây là năm phương pháp, mà đức Phật dạy cho chúng ta để nhiếp phục cơn sân hận.

Khi ta nhiếp phục được cơn sân hận, thì ta sẽ có khuôn mặt tươi vui, dễ thương, và đẩy lùi được bệnh tật. Khi cơn giận trong ta nổi lên, thì huyết áp sẽ tăng lên, có thể dẫn đến đau bao tử, kiết lỵ, nhồi máu cơ tim, đột quỵ v.v… Khi cơn giận trỗi lên sẽ gây ra cho ta nhiều thiệt hại và nguy hiểm.

Do đó, muốn có tâm hồn yên lắng và hạnh phúc, thì ta phải nhiếp phục cơn sân hận nơi ta. Chúng ta không thể nào có hạnh phúc được, khi tâm ta đang sân hận.

Và tâm sân hận cũng đi từ lòng tham của chúng ta. Ta tham, nhưng không được, cơn giận liền khởi lên trong tâm ta. Cơn giận cũng có thể đi từ sự mù quáng của chúng ta. Chẳng hạn, ta thấy người khác làm ăn thành công do họ có những phương pháp thích ứng, mà ta sanh tâm ganh tỵ. Tâm ganh tỵ đó, phát sinh từ nơi những hạt giống si mê nơi tâm ta.

Tóm lại, khi ta nhiếp phục được tâm sân hận, thì ta sẽ có hạnh phúc và tuổi thọ được tăng trưởng.

Đệ tử Thu Cúc – Tâm Lý phiên tả

Đọc Thêm : http://www.xomgaolut.info/2012/03/thien-tho-thay-thuoc.html

Xuân Thiền Qua Cửa Am Mây - Hoa Vì Ai Nở

Thích Tâm Mãn

Am mây như còn ẩn mình trong sương trắng, cái lạnh đông tàn như rét buốt tâm can, Lão Thiền ông ngồi một mình nhàn hạ, bẻ từng nhánh cây rừng, nối duyên lành cho từng ngọn lửa bốc cao, lách ta lách tách ngọn lửa reo đều, am tranh như thêm tình nồng ấm, bếp Thiền thoảng một thoáng hương thơm ngát, hương của ấm trà mới đun còn nồng thắm, hơi ấm của bồ đoàn còn vương vấn LãoThiền ông.

Mưa xuân lất phất làm ướt khoảng sân trước của Am Mây, trên màng nhện còn vương mấy giọt sương trong vắt, lững lờ treo trên cành trúc phía sau vườn, một đợt gió xuân nhẹ như hơi thở, khẻ động cánh hoa mai vừa hé nhụy khi đêm, xuân đã đến với cửa Thiền như thế, có chút bất ngờ rồi thêm một chút thân quen.

Xuân hỏi Thiền ông mấy ngày rồi không thấy Thiền ông mở cửa, thầm hỏi Thiền ông có nhận thấy xuân sang, người có chào xuân hay để xuân qua mất, như ngọn đông phong không biết hay vô tình. Thiền ông nhìn xuân rồi thuyết đạo: Xuân về lặng lẽ chỉ nhìn nhành mai hé nhụy thì ta đã biết, cần gì phải thêm làn gió vẫy đùa khóm trúc làm động cảnh Thiền am. Am Mây mấy ngày xuân năm ấy ở cùng Trúc Lâm Đầu Đà Thiền chủ đón xuân , Lão Thiền ông tiếp xuân có đôi lời tự sự trong bài Tảo Mai Kỳ:

Ngũ nhật kinh hàn lãn xuất môn,

Đông phong tiên dĩ đáo cô côn (căn)

(Tạm dịch: Năm ngày ngại rét, lười ra cửa. gió xuân thổi nhẹ gốc mai trước rồi...)

Tiếng mở cửa Thiền am như phá tan cảnh trời u tịch, làm giật mình con chim nhỏ đang nhảy nhót trên cây, giọt hồng của bình minh chiếu dài vào trong trượng thất, Thiền ông cúi đầu lễ Phật, xếp lại bồ đoàn, rồi điểm tiếp một tuần hương, làn khói hương quyện thành từng đóa tường vân bao trùm lên tượng Phật, trong thấp thoáng mây lành Thiền ông như ngỡ rằng Phật đang dạy sao chưa chịu đón xuân.

Thoáng lượn ngoài sân một đôi bướm trắng, bay ngang cửa Thiền như nhắc Lão Thiền ông, chớ quên xuân về nắng ấm, xuân đến hoa nở rồi, sao còn chưa mở Thiền môn, ngộ ý thiền cơ Phật đã dạy, cảm lời nhắc xuân của đôi bướm trắng ngoài sân, Đức Nhân Tông Phật Hoàng Am Chủ, một buổi sáng mở cửa Am Mây để đón xuân có vài lời tự tình trong bài Xuân Hiểu:

Thùy khởi khải song phi

Bất tri xuân dĩ quy

Nhất song bạch hồ điệp

Phách phách sấn hoa phi

(Tạm dịch: Ngủ dậy mở song cửa, xuân đến tự bao giờ. Bướm trắng một đôi vờn hoa thẹn, vẩy cánh tung tăng đón ánh xuân)

Đẩy nhẹ cửa am để nhìn xuân cho rõ, hỏi chú chim nào sao mới sáng đã líu lo, ao xuân róc rách tiếng nước đi về của con suối nhỏ, cành liễu ven hồ nay đã lộ mầm xanh, từng chiếc lá xanh như dãi lụa phất phơ trong gió, báo hiệu nàng xuân mang lộc đến nhân gian. Không gian của xuân làm cho Thiền ông tỉnh lặng, ngây ngất nhẹ nhàng hòa nhịp với khách xuân, thời gian như ngừng lại, thế sự đã buông rơi, chỉ có nhịp xuân hòa cùng tâm thức, chỉ có chân tình về với niệm không.

Tiểu đồng bưng chén trà mời Thiền ông buổi sáng, bước khẻ nhẹ nhàng sợ động đến nàng xuân, mấy đóa tường vi bên thềm am khoe màu hồng thắm, một dãi mây lành nhẹ lướt qua sân, một lần nữa dựa bên lang can Thiền thất, Thiền ông lặng đón xuân về.

Trên mái am tranh thơ thẩn mấy nàng mây, từng đóa lành phủ che làn sương sáng, Mây hỏi xuân? Xuân hỏi Mây, Xuân hỏi Thiền ông có nhớ chăng? vẫn như lần trước, thế sự qua rồi chỉ còn xuân với Thiền ông! Nhận thấy xuân sang khác nào tìm thấy "Bản lai diện mục", hỏi xuân đến khi nào ấy "Pháp an tâm". Điều Ngự Giác Hoàng khi xưa ở Am Mây không biết có mấy lần Ngài mở cửa Am vấn đạo, nhưng có một lần Ngài nói về xuân đến trong đoạn Xuân Cảnh Thiền Thi:

Dương liễu hoa xuân điểu ngữ trì

Họa đường thiềm ảnh mộ vân phi

Khách lai bất vấn nhân gian sự,

Cộng ỷ lan can khán thúy vi!

(Tạm dịch: dương liễu nhành hoa reo tiếng chim, họa nét mây bay vắt lên thềm, khách không vấn hỏi chuyện đời nữa, cùng dựa hành lang ngắm xuân thì.)

Hoa là xuân, xuân là hoa, không xuân thì hoa làm sao khoe sắc, không hoa xuân lấy gì để vui, Thiền ông đứng trước cội mai già ở đầu ngõ, ngắm nhìn hân thưởng tường tận từng đóa mai vàng, hoa vàng như hé lộ Thiền cơ, cội già như tỏ lời chân lý. Hết thảy tánh chơn như tròn đầy trong hoa thắm, tất cả diệu huyền như ẩn tại thân Mai, hoa nở rồi tàn, xuân đi rồi đến, chỉ có gốc mai già vẫn trơ gan cùng năm tháng, mặc cho cuộc đời thay đổi, thế sự biến thiên.

Ngày xưa nơi Linh Thứu, Tổ Ca Diếp ngắm hoa mỉm cười ngộ Thiền tông chỉ yếu, ngày nay Thiền ông thưởng hoa hỷ lạc nhận rõ tình xuân, hai nhưng chỉ một, một vốn là hai, một hai vốn là tất cả, hết thảy, rốt ráo, tất cả chỉ là một, mà đã là một là chân thật, là thường còn, là cảnh giới của thường lạc ngã tịnh, Niết Bàn diệu chân. Sự vi diệu của chân lý là ngộ được một là tất cả, tất cả là chân không, thường hằng, diệu hữu, thì còn gì nữa để mà không vui, Ngọa Vân Am Thiền chủ vui thốt mấy lời cùng hoa mai nở trong bài Tảo Mai Kỳ để nói diệu ý trong hoa:

Ngũ xuất viên ba kim niễn tu,

San hô trầm ảnh hải lân phù.

Cá tam đông bạch chi tiền diện,

Tá nhất biện hương xuân thượng đầu.

Cam lộ lưu phương si điệp tỉnh,

Dạ quang như thuỷ khát cầm sầu.

Hằng Nga nhược thức hoa giai xứ

Quế lãnh thiềm hàn chỉ ma hưu!

(Tạm dịch: Nhụy vàng năm cánh hoa tròn nở, cành như san hô nổi vảy lân, ba tháng mùa đông cành trơ trắng, gió xuân hương tỏa đến rồi chăng, cam lộ giọt sương lay tỉnh bướm, cánh vàng ánh nước khác chim đêm, Hằng Nga nếu biết hoa đẹp thế, hết thích cung Thiềm lạnh Quế khô.)

Hoa mai, hoa của xuân, hoa của Thiền Ông, ôi sao đẹp quá, hoa nở vì xuân, hoa nở vì mọi người, hoa nở để nhắc Thiền Ông mùa xuân lại đến. Bằng không nếu như hoa không nở, hoa không nhắc thì Thiền ông lại một mình tịnh trong tâm niệm "Đản tri kim nhật nguyệt, thùy thức cựu xuân thu", có biết chi ngày tháng, chẳng màng gì xuân thu. Vậy nên hoa vẫn nở cho đời thêm đẹp, hoa cứ khai cho mọi người thêm xuân, hoa hé nhụy cho Thiền ông mở cửa, chào đón xuân về trong lẽ diệu thường hằng.

Xuân và Ta

Tâm Thức

1. Mấy ngày qua trời bỗng se lạnh, cái không khí lành lạnh ấy khiến cho bao tâm hồn lạc lõng chợt cảm thấy lẻ loi, cô đơn và lòng như nhung nhớ một chút gì xa xôi, mơ hồ. Phải chăng những ngày đông sắp hết cho nên chúng giãy giụa như đang trút hơi thở cuối cùng vì chưa chịu nhường chỗ cho một mùa xuân đang đến! Khoảnh khắc giao thời giữa hai mùa đan xen có thể làm cho ta khó chịu. Nhưng rồi phút giây ấy qua đi, khí trời ấm áp trong xanh, chắc chắn tâm ta sẽ cảm thấy thoải mái chan hòa. Một năm qua đi, những ngày tháng dù vui sướng hay đau khổ cũng qua đi, giờ phút này ta đang suy nghĩ gì? Trở về an trú nơi hiện pháp mà cảm nhận tiết xuân đang tới hay ngồi trầm tư về 365 ngày ta đã sống? Tôi tự hỏi. Có phải quá khứ đã không còn, tương lai thì chưa tới cho nên ta hãy mặc tình hưởng thụ những gì đang thuộc về ta? Dường như không phải thế! Tuy quá khứ đã qua rồi nhưng không có nghĩa là mọi sự tạo tác của ta cũng chìm vào quên lãng! Những gì còn lại là kết quả từ bao tháng ngày ta đã sống, đã làm, đã suy nghĩ… Từ mối quan hệ bạn bè, người thân, gia đình cho đến những ai đã và đang làm việc hay gặp gỡ ta dù chỉ vài lần. Có thể trong quá khứ ta sống thất niệm nên đã gây ra nhiều đổ vỡ trong lòng người, tạo nên khoảng cách trong nhau. Cũng có thể ta đã lỡ lầm trong lời nói hay hành động nên cũng đã vô tình bồi đắp thêm cho sự chia rẻ, buồn khổ, tuyệt vọng và khổ đau cho người khác. Giờ phút này đây ta hãy ngồi lại thật yên, để ý đến hơi thở vào-ra và bắt đầu trầm tư, chiêm nghiệm về điều ấy. Hãy tự hứa với lòng mình đừng bao giờ sống như thế, làm như thế và suy nghĩ như thế nữa! Đây không phải là lời hứa suông mà phải là một sự trở về đích thực để nhìn nhận lại cách sống của mình với mọi người, để tự mình rút ra bài học cho bản thân. Chính bài học này sẽ dạy ta sống như thế nào để đem lại nhiều niềm vui hơn và cũng là phương pháp hoàn thiện nhân cách của mình trong năm mới. Quá khứ đôi khi là những vết thương, hay những nỗi đau của tâm hồn và thể xác. Vì vậy khi tưởng nhớ lại quá khứ không có nghĩ là ta sống lại khoảnh khắc đau khổ ấy. Hạnh phúc cũng như thế. Ta chỉ ý thức rằng trong quá khứ ta đã từng như thế, như thế và như thế. Như vậy quá khứ sẽ là một tấm gương sáng giúp ta soi lại mình, để tự mình thiết lập một đời sống tốt hơn, đem lại hạnh phúc nhiều hơn cho mình và mọi người. Quá khứ không phải nhà một nhà giam vô hình giam giữ ta ở đó. Cho nên nhìn vào hiện tại ta thấy được quá khứ và cũng thấy được tương lai. Mỗi độ xuân về mọi người đều lo quét dọn nhà cửa, phòng ốc… để chuẩn bị đón chào một mùa xuân mới. Nhưng mấy ai biết rằng thân tâm mình cũng cần quét dọn để đón chào xuân mới!

2. Xuân về có phải là an vui hạnh phúc? Trong mắt trẻ thơ có đứa nào mà không thích tết? Hồi còn nhỏ tôi cũng thường trông cho mau đến tết, lúc đó tôi cũng không hiểu vì sao? Nhưng giờ thì tôi đã nhận ra rằng: Tết là được nghỉ học đi chơi, được ba mẹ may quần áo mới, được nhiều tiền lìxì và được đi thăm ông bà cùng bà con họ hàng… Có lẽ vì vậy mà con nít thích tết nhiều hơn người lớn, và đó cũng là niềm vui, niềm hạnh phúc của chúng khi xuân về. Ngày ấy, khi tâm hồn ta còn non dại, còn trong trắng nên ta nào biết hờn giận. Có chăng cũng chỉ phụng phịu trong đôi phút rồi lại tươi cười. Nhưng khi lớn hơn một chút ta bắt đầu biết đắn đo giữa cái đẹp và cái xấu, biết tự mãn và xấu hổ trước mọi người, thì xuân về chưa chắc ta cảm thấy hạnh phúc. Ví dụ xuân về mà chẳng may gia đình mình lâm vào hoàn cảnh khó khăn, ba mẹ không thể sắm sửa chu toàn cho ta như mọi năm thì chắc chắn ta sẽ buồn vì không bằng chúng bạn. Nếu hiểu được gia cảnh của nhà mình thỉ có lẽ ta cũng không buồn lắm nhưng có mấy người hiểu được trong hoàn cảnh đó! Khi trưởng thành, trái tim ta đã biết rung động trước một người khác phái và khi đang yêu chắc rằng ta sẽ cảm thấy hạnh phúc dù không có mùa xuân. Ngược lại dù xuân đang đến, trong khi mọi người đang hân hoan, muôn hoa khoe sắc… nhưng chẳng may ta vừa chia tay với người yêu vì một lí do nào đó thì làm sao ta có thể cảm nhận được hạnh phúc khi xuân đang tới? Đến lúc lập gia đình, nếu gia đình tương đối dư dả thì may ra trong những ngày tết còn có chút ít để lo cho con, sắm sửa trong nhà, thì ta cũng thấy vui vẻ khi xuân đến. Bằng không thì làm sao ta an tâm được khi ngày hết Tết đến mà tài khoản thiếu lên hụt xuống? Đối với người đã có tuổi, mỗi khi xuân sang họ thấy mình già hơn, đời sống ngắn dần lại. Có lẽ cũng có không ít người sanh tâm lo lắng vì tuổi gần đất xa trời của mình. Với người may mắn có con cháu lui tới viếng thăm thì Tết đến cũng vui một chút. Nhưng những người neo đơn không con cháu hay có con cháu mà chúng không quan tâm chăm sóc thì sẽ buồn biết mấy… Vậy thì xuân về là đem lại niềm hạnh phúc hay mang tới khổ đau? Tôi cũng không biết nữa! Mỗi độ xuân về là lúc tôi ý thức nhiều nhất về cuộc sống của mình và con người của chính mình. Ngày tháng đã qua và tương lai phía trước, tất cả đều hiện hữu trong giờ phút này. Quá khứ là hành trang mà ta có hôm nay và tương lai cũng là hành trang nhưng là thứ hành trang ta phải chuẩn bị ngay từ bây giờ. Để mỗi khi xuân về mình không tiếc nuối cho những ngày tháng đã qua và cũng không lo lắng cho ngày mai sau. Vì tất cả đang hiện hữu trong giờ phút này. Nhìn vào hiện tại ta thấy được quá khứ và cũng thấy được tương lai vì vậy tôi thường tự nhũ mình hãy sống sâu sắc trong từng phút giây để không tạo nên lầm lỡ trong hiện tại và cũng không gây đổ vỡ cho tương lai. Nếu không làm điều gì có thể gây đau khổ cho người thì chắc chắn xuân có về hay không tâm ta vẫn luôn bình an.

3. Xuân vẫn là xuân! Bản chất của mùa xuân là sự nhiệm mầu của thiên nhiên của đất trời mà tạo hóa đã ban tặng cho con người. Vì vậy ta phải biết cảm nhận sự nhiệm mầu ấy để làm nguồn sống nuôi dưỡng thân tâm ta mỗi ngày. Một bông hoa, một hạt sương hay một cánh én tung trời… tất cả đều là sự mầu nhiệm mà chỉ khi nào có ý thức ta mới có thể cảm nhận được. Xuân không đem lại hạnh phúc cũng không tạo ra khổ đau, chỉ có tâm ta tạo nên hạnh phúc hay khổ đau cho chính mình. Cho nên sống sâu sắc trong từng phút giây sẽ giúp ta cảm nhận được sự mầu nhiệm của thiên nhiên, nhận diện được thế nào là hạnh phúc? Có phải khi ta biết đủ? Có phải khi tâm ta không lo lắng, không sầu khổ là hạnh phúc? Ta hãy tự đặt câu hỏi cho mình! Ta là người trẻ sức sống đang dâng trào, đó là điều hạnh phúc. Ta có đối mắt sáng, đôi chân khỏe mạnh….đây cũng là điều hạnh phúc. Còn nhiều điều kiện khác nữa ta đang có nhưng đôi khi ta không ý thức được nên không biết mình là người có hạnh phúc. Một lúc nào đó gặp người khuyết tật, có thể đôi mắt họ không được sáng, đôi chân không lành lặn… nếu cho họ một điều ước chắc chắn họ sẽ ước mình có đôi mắt sáng, đôi chân khỏe mạnh… trong khi đó ta là người đang có những điều ước đó tại sao ta không cảm nhận được mình đang hạnh phúc? Có phải vì tâm ta còn mãi rong ruổi, tìm cầu năm dục cho nên ta không có thì giờ để nhìn nhận bản chất con người thật của mình!

Mùa xuân đang đến, ta hãy nhìn lại mình để quán sát về 365 ngày trước ta đã sống ra sao, đã làm gì để hôm nay như thế này? Hãy tự đặt câu hỏi cho mình để làm mới lại con người của mình. Dù ta là ai, đang sống trong hoàn cảnh nào, điều kiện nào thì ta cũng đều đang có những điều kiện của hạnh phúc. Chỉ cần trở về theo dõi hơi thở, nhận diện vài bộ phận trên cơ thể của mình thôi ta cũng có hạnh phúc rồi, đừng nói chi đến những điều cao xa. “ Thở vào, tôi biết tôi đang khỏe. Thở ra, tôi cảm thấy hạnh phúc.” Chỉ như vậy thôi là hạnh phúc có mặt. Xuân không là hạnh phúc cũng không phải là khổ đau. Xuân chỉ là một trong vô số điều kiện để tạo nên hạnh phúc. Vì vậy ta phải biết nương vào những điều kiện đó để khơi dậy cuộc sống hạnh phúc của chính mình. Trở về với thực tại khi xuân đang đến, những cánh én đang liệng trời không và hàng triệu nụ hoa mai đang nở, ta hãy thử một lần nhìn lại mình để buông bỏ hết những ý niệm hờn giận lo âu, tập mở lòng tha thứ cho mọi người. Khi bắt đầu sống có ý thức là ta đã cảm nhận được ý nghĩ của cuộc sống đích thực. Khi nhận chân được ý nghĩa cuộc sống là gì rồi? Đồng thời ta cũng thấy rõ được hạnh phúc. Khi có được hạnh phúc chân thật thì dù xuân có sang hay không ta vẫn hạnh phúc. Vì hạnh phúc đó được lưu xuất từ tâm ta chứ không phải thứ hạnh phúc mong manh đến từ bên ngoài. Sống được như vậy, tâm ta lúc nào cũng là mùa xuân, lúc nào cũng là hạnh phúc và người hạnh phúc là người biết sống trọn vẹn với mùa xuân.

( Đã đăng trên Tạp chí VHPG

số 98+99 ra ngày 1-2-2010 )

Kích thước chữ:

Sắc Xuân lại về hiện rõ trên từng khóm hoa đang khoe mình giữa bầu trời thanh dịu. Một năm trôi qua với bao thăng trầm của thế cuộc. Trong khung cửa của nhà Thiền, người Tăng trẻ cũng theo dõi những biến cuộc của thế sự trên những thông tin đại chúng , để rồi suy ngẫm , để nhìn lại mình và nghĩ về cái mà nhiều người đang bon chen ngoài kia quên mất... chữ Tâm.

Như ngày tháng cũ ta về
Chiều nghiêng nghiêng nắng một bề liên thâu
Nghoảnh trông thế sự muôn màu
Đem xuân viễn mộng đi vào cõi mơ.

Sự được mất , hơn thua dường như ám ảnh con người ta từng ngày từng giờ . Đôi khi đơn giản chỉ là bó rau , điếu thuốc cũng có thể làm ta bấn loạn giữa những so đo , cân đếm.

Đồng tiền hiện hữu giữa đời thường là một vật vô tri nhưng nó lại chi phối lương Tâm con người ta đến không tưởng tượng nổi. Không cần nhắc lại những chuyện đáng buồn trong năm qua mà con người đã gây ra cho nhau. Nào chiến tranh , tai nạn , những sự mất mát oan khiên do cái ba cái độc mà đức Phật đã dạy là tham sân si tạo ra .

Vì những cái lợi hoặc trước mắt mà ta bỏ quên tất cả , và cũng là vì đã bị đánh mất chữ Tâm .

Bao năm làm khách phong trần
Mải mê dong ruổi chưa lần đón xuân
Bên thềm hoa bướm vô ngần
Thiền sư ngồi ngắm muôn phần đổi thay.

Tiếng người rộn ràng mua sắm chuẩn bị cho những ngày tết vui vầy bên gia đình hòa với tiếng lòng . Một năm mới sắp đến năm cũ đã qua , hi vọng tất cả chúng ta nhìn lại được cái bản thể vốn hoang sơ và thánh thiện của mình đã bị bóng đêm của dục vọng che lấp đến dường nào để nhìn lại và tìm lại cái tâm “ thanh khiết“ ban đầu chúng ta .

Trong niềm an lạc của năm mới , chúng ta có rất nhiều tâm trạng . Vui , buồn giận ghét …. Hãy để cho những ưu tư phiền muộn đó qua một bên và ngẫm cho mình một lối đi thật sự an lạc hạnh phúc trong tâm hồn .

Nhân dịp năm mới, kính chúc bạn sức khỏe và hạnh phúc trong niềm an lạc và tâm thức của người con Phật.

Dãi dầu từ độ sơ sinh
Vùi chôn năm tháng giữa miền khổ đau
Bỗng dưng trời đất đổi màu
Ngồi trong bất tận nhiệm mầu đón xuân.

Tâm họa sen...

Họa sĩ Nguyễn Thị Tâm 75 tuổi đời, 55 năm vẽ tranh lụa, theo đuổi những đề tài bình dị như làng quê, bến nước, hoa cỏ..., trong đó có hình tượng hoa sen như cứu cánh của riêng mình.

Sen là đề tài mà nữ họa sĩ Nguyễn Thị Tâm đã theo đuổi từ rất lâu và yêu thích nó như một cứu cánh trong cuộc sống riêng mình.

Ngoài hương thơm nồng nàn quyến rũ, lan tỏa theo gió nhẹ đưa, khi ngắm sen tưởng như nghe thấy được lời thì thầm của sen như lời nhắn nhủ, một sự lắng dịu tâm hồn bên cạnh sự nhọc nhằn của cuộc sống thường nhật.

Sen thường mọc trong bùn nhơ nơi đầm lầy nước đọng, gốc rễ được cắm sâu vào lòng đất, thẩm thấu tinh hoa của đất trời, nhận về những giọt mưa, giọt nắng, giọt sương và từ đó hoa sen được sinh ra. Ngắm sen thấy được những chuỗi ngày tích lũy sự sống, một quá khứ đã qua.

Nhìn đài sen người ta nhận ra hình hài của sen, của sự tích tụ hạt sen trong tương lai, một mầm sống mới, một sự tái sinh được tiếp diễn. Quá khứ, hiện tại và tương lai tiếp nối không ngừng nghỉ.

Với sen người ta chừng như được nhìn thấy chính mình, cảm được hương sen đang thoang thoảng quanh mình và một trời thanh thản.

Họa sĩ Nguyễn Thị Tâm tâm sự: "Tôi vẽ sen với lời nhắn nhủ mọi người hãy sống thanh thản, nhẹ nhàng như sen, bất kể nắng mưa trên cánh đồng bao la, hay nơi sình lầy nước đọng".

Họa sĩ Nguyễn Thị Tâm sinh tại Mỹ Tho trong một gia đình công chức trung lưu. Lên 5 tuổi bà chuyển về Sài Gòn. Năm 1958 bà tốt nghiệp khoa sơn dầu trường Cao đẳng Mỹ thuật Sài Gòn Gia Định. Bà dạy vẽ tại các trường trung học tại Mỹ Tho và Cần Thơ, và tại chính trường Cao đẳng Mỹ thuật.

Từ năm 1984 bà bắt đầu nghiên cứu sâu về tranh lụa và mở lớp dạy vẽ tại họa thất của mình. Bà truyền lại cho học trò các kỹ thuật mới của tranh lụa, đồng thời hướng dẫn đi dã ngoại vẽ cảnh thiên nhiên từ bắc chí nam, từ rừng núi tới đồng bằng, từ vùng nước nổi đến đồi cát trập trùng...

Những tác phẩm tranh lụa nổi tiếng của họa sĩ Nguyễn Thị Tâm đã chu du triển lãm với khoảng 20 cuộc tại Sài Gòn, Huế, Hà Nội, Hội An và nhiều quốc gia như Pháp , Mỹ, Đức, Bỉ, Thụy Sĩ, Thái Lan, Lào, Singapore, Trung Quốc...

Họa sĩ Nguyễn Thị Tâm vừa có cuộc triển lãm tranh lụa và sơn dầu mang tên "Thì thầm với sen" tại TP.HCM (5/10 - 14/10/2011) với 40 tác phẩm chọn lọc. Đây là triển lãm cá nhân kỷ niệm 75 năm tuổi đời và 55 tuổi nghề của nữ họa sĩ lão thành.

"Vẽ thì rất nhiều người vẽ. Nhưng vẽ được tấm lòng mình đối với quê hương để người khác mang quê hương mình vào trong mỗi phòng ốc, vào trong mỗi trái tim khi xa nhà, điều đó mới đáng nói. Tranh của họa sĩ Nguyễn Thị Tâm đã đạt, đã chứa đựng được điều đó", nhạc sĩ Miên Đức Thắng nhận xét.

Họa sĩ Uyên Huy, Chủ tịch Hội Mỹ thuật TP.HCM cho rằng: "Với họa sĩ Nguyễn Thị Tâm, thời gian vật lý không thắng nổi thời gian của tâm hồn. Sức sống, sức sáng tạo của nữ họa sĩ thật dồi dào, và tôi tin trong tương lai chị sẽ còn sáng tạo nhiều hơn nữa". Tìm hiểu thêm về Đời sen:

Lê Đàn

(*) Nhà thơ, nhà giáo Lê Đình Bích hiện là giảng viên Đại Học Cần Thơ và Văn Hóa Nghệ Thuật.